Godine koje će pojesti ‘federalizacija’

epa05525011 Denis Zvizdic (L), Chairman of the Council of Ministers of Bosnia and Herzegovina, and European Commissioner for Neighbourhood Enlargement Negotiations Johannes Hahn (R) arrive for a joint press conference in Brussels, Belgium, 05 September 2016. Zvizdic is in Brussels on a two-day visit to meet with EU and NATO officials. EPA/OLIVIER HOSLET

Rezolucija o napretku Bosne i Hercegovine u 2016. godini, usvojena u srijedu u Evropskom parlamentu, savršen je primjer za izučavanje šta je “svijet“ radio tako pogrešno da, evo, i treće decenije nakon postizanja Dejtonskog sporazuma nekog pravog napretka uopšte nema.

Autor Kemal Kurspahić

Pohvaljene su, naravno, ceremonijalne i simbolične manifestacije evropskog opredjeljenja kao što su podnošenje aplikacije za članstvo, usvajanje sveobuhvatnog projekta proevropskih reformi ili prijem upitnika Evropske komisije sa 3.242 pitanja na koja valja odgovoriti u roku od šest mjeseci (od kojih su dva već prošla). Ali, nijedan od ova tri uglavnom fotogenična događaja nije sam po sebi učinio bilo šta da se Bosna i Hercegovina – ostavljena na začelju evropskih integracija – počne približavati odmaklim susjedima.

U čemu je problem sa ovonedjeljnom rezolucijom?

Ona u samo jednom pasusu zagovara inicijative potpuno suprotne jedna drugoj. Poziva tako da se održi zamah u reformama koje će „transformisati BiH u potpuno efektivnu, sveuključujuću i funkcionalnu državu“ i ispravno kritikuje to što su reformska nastojanja često ometana etničkim i političkim podjelama a zatim među poželjnim „institucionalnim uslovima“ naglašava potrebu za reformom izbornog zakona, „federalizacijom, decentralizacijom i legitimnim predstavljanjem“.

Ne vjerujem da podnosilac rezolucije, izvjestilac Evropskog parlamenta za Bosnu i Hercegovinu Cristian Dan Preda ne zna kako je bosanskohercegovačka težnja za „funkcionalnom državom“ svih prošlih godina bila potiskivana u stranu međusobno nepomirljivim idejama „entiteta kao države“, „stopostotne Bosne i Hercegovine“ sve do najnovijeg modnog hita iz njegove rezolucije u vezi s „federalizmom“. Prihvatanje tog u bosanskim realnostima potencijalno vrlo zapaljivog termina bez detaljnijeg objašnjenja šta se pod tim podrazumijeva – da li harmonizacija odnosa između različitih nivoa vlasti ili teritorijalna razgraničenja uključujući i formiranje „trećeg entiteta“ i „reformu izbornog zakona“ koja će dalje garantovati nadmoć vladajućih nacionalnih oligarhija?

Očito je da je u uguravanju „federalizacije“ i „izbornog zakona“ u rezoluciju značajnu ulogu odigrala hrvatska delegacija u Evropskom parlamentu. Ona je i tako pokazala bosanskohercegovačkim prvacima jednu od prednosti članstva u Uniji: mogućnost da lobirate za vlastite političke prioritete i interese.

Tu negdje i prestaje bilo kakva upotrebna vrijednost najnovije rezolucije.

Ona će – kao i desetine drugih u više od dvije postdejtonske decenije – biti lijepo uvezana u fizičke ili virtualne arhive Evropskog parlamenta (eno je među životnim djelima izvjestioca na web stranici te institucije) a Bosni i Hercegovini ostaje da se kako može i zna nosi s projektom proevropskih reformi dok u isto vrijeme prvaci njenih „konstitutivnih naroda“ nastavljaju da guraju vlastite međusobno nepomirljive projekte. Prvaci bošnjačke vladajuće koalicije nastavljaju medijski bratoubilački rat. Dozvolili su da jedna međunarodnopravna odluka – o tome da li pokrenuti postupak za reviziju presude Međunarodnog suda pravde – umjesto da bude stvar striktno pravničke ekspertize i procjena njene realnosti postane novi povod za blokadu funkcionisanja državnih institucija. (Inače nemam ni najmanje povjerenja da bi bošnjački prvaci mogli da dođu do realne, pravnički utemeljene odluke o tužbi na desetak dana prije isteka roka kad to nisu uradili za punih deset godina od donošenja presude.) Uveliko u drugom poluvremenu svog tekućeg četverogodišnjeg mandata, oni su u sjeni ceremonijalnih samočestitanja povodom svečanog potpisivanja proevropskih obaveza nastavili da na teritorijama pod svojom kontrolom nemilice grabe izborni plijen postavljajući rodbinske i ideološke sljedbenike na najpoželjnije položaje u javnoj službi, uključujući i imenovanje ambasadorke u Ljubljani u roku od 24 sata. Za to vrijeme najbošnjačkija stranka zaokružuje preimenovanja javnih ustanova, ulica i trgova nerijetko po ličnostima mutne prošlosti i zasluga uključujući i nedavno imenovanje osnovne škole po ustaškom propagandisti.

Po tome se približavaju svom federalnom koalicionom partneru koji je odavno već obavio taj posao, rehabilitacije ustaštva, s kulminacijom ovih dana u napadu na antifašiste koji su obilježavali godišnjicu oslobođenja Mostara u Drugom svjetskom ratu. U percepciji te stranke ubacivanje riječi „federalizacija“ u evropsku rezoluciju, sa svim potencijalom za nove godine svađa, ucjena i opstrukcija uprkos svem nastojanju projektovanja „evropskog imidža“ važnije je od glumatanja odanosti evropskoj agendi.

Po istorijskom iskustvu, u kojem se tri nacionalizma napajaju jedan drugim, „treća strana“ bosanskohercegovačkog nacionalističkog trougla trenutno je prezauzeta u ispunjavanju vlastite misije – razvaljivanja državnih institucija – da bi se nešto aktivnije uključivala u svađe federalnih partnera. Oni podržavaju hrvatski projekt „federalizacije“ – pa čak i formiranja „trećeg entiteta“ – pod jednim uslovom: da teritorijalna razgraničenja ne zalaze u zabran Republike Srpske.

Mogu sad prvaci triju nacionalističkih partija na vlasti u vrlo rijetkim susretima s međunarodnim dužnosnicima uglavnom opadajućeg ranga i uticaja nastaviti da daju proevropska obećanja ali i oni su do sada iz više od dvije poratne decenije bavljenja Bosnom i Hercegovinom mogli naučiti da u stvarima ustavnih promjena („aprilski paket“) ili ravnopravnosti građana (Sejdić-Finci) proevropskog napretka, sa iskrenim prihvatanjem evropskih vrijednosti, jednostavno ne može biti.

RSE

Nema komentara

Komentiraj